Eerste klimaatzaak bij de VN op basis van mensenrechten

Eilandbewoners Torres Strait dienen klacht in tegen Australië

Brad Marsellos (CC BY-NC-SA 2.0)

Overstromingen Saibai Island, Torres Strait

Enkele bewoners van laaggelegen eilanden onder Australisch bestuur, hebben een klacht ingediend tegen hun regering. Ze vinden dat die niet genoeg doet om de klimaatverandering tegen te gaan en trekken daarom naar het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties. De gebrekkige actie van de Australische staat zou onder andere hun recht op cultuur schenden.

Klimaat en mensenrechten

Op de eilanden, die gelegen zijn in de Torres Strait tussen Queensland en Papoea Nieuw-Guinea, zijn de gevolgen van klimaatverandering reeds merkbaar. Met een gemiddelde van minder dan 3 meter boven de zeespiegel is een stijging van het zeeniveau een reële dreiging en ook cyclonen komen vaker voor. De regering neemt volgens de inwoners niet genoeg maatregelen om de uitstoot te beperken en om de bewoners van de kustgebieden te beschermen.

De erosie spoelt nu al ceremoniële plaatsen en graven van voorouders weg. Hun cultuur is gelinkt aan de eilanden en dus heeft klimaatverandering volgens de inwoners een impact op het uitoefenen ervan. Het recht op cultuur is dan ook één van de artikels uit het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke rechten die volgens de klagers geschonden worden, samen met het recht op familie en het recht op leven. De rechtszaak is een Australische primeur door de link tussen klimaat en mensenrechten.

Brad Marsellos (CC BY-NC-SA 2.0)

Begraafplaats Saibai Island, overspoeld door zeewater

Rechtszaak bij de VN

Het VN-Mensenrechtencomité gaat na of het verdrag al dan niet geschonden is, maar kan geen bindende acties opleggen. De zaak zou vooral een precedent kunnen leveren voor internationaal recht en zo de regering onder druk kunnen zetten. The Guardian schrijft dat de inwoners vragen dat de overheid 20 miljoen Australische dollar (12,4 miljoen euro) uitgeeft aan noodmaatregelen zoals dijken, maar dat ze ook investeert in duurzame maatregelen op lange termijn.

De burgers worden ondersteund door advocaten van de ngo ClientEarth, een organisatie die via gerechtelijke weg strijdt tegen klimaatverandering. Sophie Marjanac, één van de betrokken advocaten, zegt op hun website dat klimaatverandering fundamenteel een mensenrechtenprobleem is, dat catastrofale gevolgen zou kunnen hebben voor de eilandbewoners.

Brad Marsellos (CC BY-NC-SA 2.0)

Meter voor het waterpeil op Saibai Island

Belgische Klimaatzaak

Steeds meer overheden worden gewezen op hun rol bij de bescherming van inwoners tegen klimaatverandering. Zo waren er bijvoorbeeld al zaken in Nederland en in de Verenigde Staten. Ook in België loopt er sinds 2014 een rechtszaak tegen de vier bevoegde overheden.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het mondiale nieuws
De burgerbeweging vzw Klimaatzaak probeert via deze weg de gewesten en de federale overheid dwingen om hun klimaatbeloftes na te komen. Ze baseren zich hiervoor op artikels uit de Belgische Grondwet, het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Burgerlijk Wetboek.

Hoewel beide rechtszaken in essentie een aanklacht zijn van burgers tegen hun overheid op vlak van klimaatmaatregelen, zijn er belangrijke verschillen. De Belgische klimaatzaak baseert zich op andere rechtsgronden onder de bevoegdheden van een nationale rechtbank en zal een bindende uitspraak hebben. De Australische zaak is gebaseerd op een internationaal verdrag en de uitspraak is niet bindend.

Toch is klimaatverandering na de protesten al een belangrijk thema bij de Australische verkiezingen van 18 mei en deze zaak zal daar mogelijks nog toe bijdragen.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift